- hoofdartikel -

GELUK

GELUK IS DAT DE TIJD VLIEGT

Het is tijd voor een positieve revolutie! De Vlaamse Jeugdraad publiceerde een tijd geleden cijfers waaruit blijkt dat een derde van de Vlaamse jongeren psychische problemen heeft. En als je hen vraagt hoe dat komt, dan zegt meer dan 60% van die jongeren: ‘Omdat ik niet kan voldoen aan de verwachtingen die anderen aan mij stellen’.

Deze cijfers stellen de prestatiemaatschappij aan de kaak. De steeds hoger wordende druk. Het klimaat van angst en onrust dat de maatschappij en de wereld steeds meer in zijn greep krijgt. Het kijken naar wat jongeren niet kunnen in plaats van wat ze wel kunnen. We kunnen er veel van vinden. De oplossing ligt niet in het veranderen van die algemene trend in de samenleving. Maar wel in het bouwen aan gelukkige, veerkrachtige en weerbare jongeren die het vermogen hebben om om te gaan met die druk van buitenaf. Gevoed door positieve emoties, een positief zelfbeeld en bewustzijn van eigen talent. En de sleutel daarvoor ligt in gelukkige ouders, en gelukkige leraren. Want wat blijkt uit recent en meer hoopgevend onderzoek bij ons: als kinderen de indruk hebben dat hun leraar gelukkig is, dan zijn ze zelf ook gelukkiger.Hoofdartikel afb 1

Gelukkige, weerbare kinderen. Dat zijn kinderen die positieve emoties ervaren. Door te spelen, door te doen waar ze goed in zijn. Door helemaal op te gaan in favoriete activiteiten. Door contexten te vinden die aansluiten op het eigen talent, drijfveren en intrinsieke motivatie. Gelukkige kinderen zijn kinderen die zich gezien, erkend en gewaardeerd voelen door ouders, leraren en vrienden.

Positieve emoties zijn de motor van veerkracht en weerbaarheid. Barbara Fredrickson, toonaangevende onderzoekster binnen de positieve psychologie, beschrijft hoe positieve emoties aan elke inspanning en elke activiteit een laagje toevoegen. Net iets meer creativiteit, net iets beter denkwerk, een planning die dat tikkeltje meer heeft, een reflectie met wat meer diepgang. En bovendien zorgen die emoties voor het aanleggen van emotionele, psychische, fysische en sociale voorraden die kinderen kunnen aanboren als ze het moeilijk hebben, ook al is dat jaren later….

Kunnen kinderen tegen kritiek, kunnen ze omgaan met negatieve feedback, met anderen die hen niet leuk vinden? Mogen strenge heelmeesters met hen aan de slag? Ja natuurlijk, als er een stevige basis is. Als ze zich omringd voelen door mensen waar ze zich door gezien, erkend en gewaardeerd voelen. Als ze voldoende positieve emoties hebben ervaren in het verleden. En zo veerkracht en weerbaarheid hebben ontwikkeld.

Het onderwijs zou daar in principe een erg belangrijke rol in moeten spelen. Door een omgeving te creëren waar elk kind zijn talenten kan ontdekken. Door elk kind te volgen doorheen de schoolloopbaan. Op zoek naar wat de kern van dat kind is. Hoe dat kind zijn weg kan vinden naar volwassenheid op een manier dat het zichzelf kan realiseren. En zodat het op de best mogelijke manier een zinvolle bijdrage kan leveren aan de economie en de maatschappij, en er zijn rol als burger in kan opnemen. Dit in tegenstelling tot onderwijs dat er alleen op gericht is om eindtermen en leerdoelen te behalen die opgelegd zijn door de economie en die sectoren in de samenleving die op zoek zijn naar goed geschoolde arbeidskrachten. Waarbij transfer van kennis daarin het allerbelangrijkste middel is om dat doel te bereiken.

Het moet wat zijn voor het jonge kind. De dag dat het wakker wordt in de harde realiteit van het presteren. Ik ben zelf een aanhanger van de pedagogiek van C. Freinet. Die stelt dat de natuurlijk activiteit van het kind tegelijk spelen en werken is. Een peuter en een kleuter zijn steeds op een werkende manier aan het spelen of op een spelende manier aan het werken. Poppen verzorgen, keukentje spelen, een fort bouwen, een garage uitbaten, een tekening maken, iets boetseren met klei. Kinderen gaan vanuit zichzelf op zoek naar de meest basale en artisanale activiteiten uit het leven.Hoofdartikel afb 2

En plots, als ze ongeveer vijf, zes jaar zijn, komt er iemand en die zegt: “STOP! Het is gedaan met spelen, het is nu tijd om te ‘werken’. Kan je je de verwarring voorstellen bij een kind dat niet een volledig station en dito spoorlijn heeft aangelegd? Op die leeftijd wordt de natuurlijke activiteit van het kind stilgelegd. En wordt het woord ‘moeten’ uitdrukkelijk geïnstalleerd. Je moet je best doen, je moet naar school, je moet stilzitten, je moet luisteren.  Een woord dat onbekend is in de wereld van het spel. Want in die wereld gaat het over plezier, creativiteit en de natuurlijke weg van nieuwsgierigheid en ontdekken.

Angst en moeten zijn de ziektes van deze tijd. Willen, dromen, kunnen, durven en verlangen, zijn de remedies. Daartoe zet ik me al jaren in voor talentgericht onderwijs. De meeste mensen denken dat talent gaat over uitblinken, de beste zijn in iets, excelleren. Maar dat is niet mijn definitie van talent. Talent gaan niet over het uitblinken in een bepaalde activiteit, maar wel over wat die activiteit doe met jou. Het gaat over elke activiteit in je leven, die moeiteloos gaat én die je voldoening oplevert. Die maakt dat je volledig opgaat in zo’n activiteit. Dat de tijd vliegt. Activiteiten die je batterijen doen opladen. Je bent misschien stik-kapot na zo’n moment waarin je helemaal in je talent stond. Maar mentaal heb je er energie van gekregen en heb je zin om er weer in te vliegen. En vooral, het gaat om activiteiten waarbij je helemaal 100% authentiek je zelf kunt zijn.

En daarvoor heb ik een truukje. Kijk eens terug op de afgelopen week. Elk uur van de dag dat je helemaal opging in een activiteit en waarbij de tijd vloog; dat zijn de momenten waarop je helemaal 100% authentiek jezelf was. Waarin je je niet afvroeg: ‘Wat wordt er hier van mij verwacht? Doe ik het goed? Durf of zal ik dit wel doen of zeggen? Wat zullen anderen van mij denken?’ Daar droom ik van. Van onderwijs waarbij kinderen een groot deel van de dag zichzelf kunnen zijn. Waarbij de tijd vliegt. Waar bij het laatste belsignaal vol verwondering wordt gezegd: ‘Is het nu al tijd? Dat had ik helemaal niet in de smiezen.’

TALENT GAAT NIET OVER UITBLINKEN, TALENT GAAT OVER JÓU

Talentgericht onderwijs zorgt ervoor dat elk kind zich gezien, erkend en gewaardeerd voelt in zijn talent. En creëert zeer diverse contexten waarin elk talent kan worden ontdekt. Vandaag de dag is het onderwijs nog te vaak een omgeving die maar een beperkt aantal talenten aanspreekt: als je lang op een stoel kunt zitten, leesbare notities kunt maken, goed kunt analyseren, structureren, memoriseren, en op het moment van het examen je kennis weet te reproduceren, zonder al te veel stress – dan heb je geluk, want dan heb je talenten die passen bij het onderwijs. En heb je al die talenten niet, dan heb je dikke pech.

Echt talentgericht onderwijs is onderwijs dat alle talenten aanspreekt, niet in het minst ook alle artistieke talenten. De gerichtheid op het behalen van een diploma fnuikt bij zeer veel mensen het ontdekken en ontplooien van die talenten. Als burn-out coach kan ik getuigen dat een aanzienlijke groep mensen die vast komt te zitten het volwassen beroepsleven, pas op latere leeftijd ontdekt dat expressie, creëren, bewegen en kunst beleven aan de basis liggen van een lacune die de grootste hefboom vormt om terug in evenwicht te komen. Door eindelijk te luisteren en ruimte te geven aan het natuurlijke verlangen van het kind dat terug wakker wordt. Om zo terug voeling te krijgen met de eigen identiteit. Het is tijd voor een positieve revolutie. Een creatieve revolutie!

 

 

Tekst: Luk Dewulf
Illustraties: Aart-Jan Venema


Luk Dewulf
is pedagoog en coach. Hij schreef Ik kies voor mijn talent: een pleidooi voor doen waar je goed in bent, en een handleiding voor opvoeders die kinderen willen begeleiden bij het ontdekken en ontwikkelen van hun talenten. www.kessels-smit.nl

 

 

 







thema

GELUK

Maak kans op mooie prijzen!



Ook leren filosoferen over geluk?

lesidee

overal zit
muziek in

onderbouw
lesidee

leren rappen

bovenbouw
deel deze pagina