- hoofdartikel -

CREATIEF DOOR DE CRISIS

Wij bescheiden Nederlanders zijn er niet allemaal even goed in, vragen. Want vragen betekent dat je iets niet alleen kunt, dat je iemand nodig hebt of – erger nog – dat je iets terug moet geven. Terwijl ons als kind altijd werd verteld: vragen staat vrij. Maar in de ‘grotemensenwereld’ werkt dat blijkbaar net even anders.

Wie een vraag of verzoek krijgt, denkt vaak dat hij ja moet zeggen. En als je dat niet wil of kan, dan voelt dat onbevredigend. Zowel voor de vrager als voor jou. Maar wat als we vragen zouden zien als een open benadering? Als het stellen van een vraag louter en alleen het stellen van een vraag is, waarop de ander kan reageren zonder aan een verwachting te moeten voldoen? En waarbij de vrager uitgaat van de instelling ‘nee heb je, ja kun je krijgen’. Dan kan zowel het stellen van een vraag als het geven van een antwoord een hele leuke en losse manier van communicatie zijn. Want wanneer je de vraag positief kunt beantwoorden, kun je de ander blij maken door iets te geven. En wanneer dat niet kan, hoef je niemand teleur te stellen. De vraag was tenslotte zonder verwachtingen.

ill 1 hfdart creatief door de crisisHoe ver kan je komen met wat er wél is

Dit is ook een van de basisprincipes van de beweging GeenSchool. GeenSchool kijkt niet naar wat er niet is, maar hoe ver je kunt komen met dat wat er wel is. Wanneer er in een school ruimte ontstaat – een projectweek, een studiedag, wat vrije uren of fysieke ruimte – proberen we die optimaal te benutten. Door de leerlingen iets mee te geven, kunnen we zelf groeien. Talentontwikkeling, vertrouwen, empowerment en out of the box denken staan centraal. Zo experimenteren we samen hoe we onderwijs slimmer, beter en leuker kunnen maken. Zónder geld en zónder aanpassingen in beleid.

Een voorbeeld. Een basisschool in Nijmegen wilde graag schooltuintjes aanleggen. Er was ruimte op het schoolterrein, maar geen geld, en de leerkrachten kwamen om in het werk. De school klopte aan bij GeenSchool, en samen bedachten we een tuinenwedstrijd in de buurt. De kinderen gingen op pad om tuinen te bekijken, en gaven prijzen aan de mooiste tuinen. Vervolgens werden de winnaars uitgenodigd om mee te helpen met het aanleggen en verzorgen van de schooltuintjes. Kinderen leerden zo op een ondernemende manier iets aan te pakken, een aantal tuinhobbyisten had er een leuke dankbare klus bij en de school kreeg eindelijk haar schooltuintjes. Een creatieve oplossing waarbij het mes aan drie kanten snijdt!

Waar bent u goed in?

GeenSchool maakt gebruik van de ‘crowd’. We zetten een vraag uit in ons netwerk, in de buurt van de school of bij (lokale) bedrijven. Wie zin, tijd en energie heeft om iets bij te dragen, doet mee. Zo verbouwden we eind januari een school in Landgraaf, in 5 dagen met 150 leerlingen. Budget? Dat was er niet. Een ander voorbeeld was de GeenSchool Beroependag. Een jenaplanschool had ruimte over op het leerplein en wilde de kinderen graag inspireren met een beroependag. Maar, zo luidde de vraag, hoe komen we aan al die mensen als we geen tijd en geen geld hebben om dit te organiseren? Onze oplossing was de volgende. Zo’n twee weken voor de beroependag lieten we de kinderen kaarten schilderen. Bij elke kaart zat een formuliertje met een aantal vragen, zoals “Waar bent u goed in?” en “Wat is uw beroep?”. De kaarten lieten we door de kinderen bezorgen bij de mensen in de buurt. Buurtbewoners werden verrast met een vrolijke handgemaakte kaart en konden de formuliertjes – als ze dat leuk vonden – invullen en bij de school in de brievenbus doen. Zo hadden we meerdere enthousiaste buurtbewoners die een middag of ochtend over hun beroep wilde komen vertellen. Gewoon, door te vragen.

Win-win situatie

Dit fenomeen van open vragen stellen zonder verwachtingen zie je steeds vaker, en sociale netwerken op internet spelen een belangrijke rol. Neem bijvoorbeeld de leen-app Peerby. Wanneer je iets nodig hebt – bijvoorbeeld een paar extra stoelen voor een feestje, een stuk gereedschap of een braadpan – dan zet je de vraag uit bij de mensen uit je buurt die ook zijn aangesloten bij Peerby. Zo ontving ik de afgelopen weken meerdere vragen van mijn buren en ik heb er zelfs al een aantal kunnen helpen. De buurvrouw blij omdat ze mijn fonduepan kon gebruiken, ik blij omdat ik iemand heb geholpen. Moeiteloos. Een duidelijke win-win situatie. Een ander voorbeeld is Couchsurfing. Het idee is simpel: wanneer je je aanmeldt bij de faciliterende website kun je jouw bank als gratis slaapplaats aanbieden aan reizigers en wanneer je zelf een andere stad bezoekt, kun jij gebruik maken van iemands bank. Ook hierbij wordt niets van je verwacht. Wanneer het even niet uitkomt, dan zeg je gewoon nee. Meer commerciële voorbeelden zijn er ook: Airbnb, waar je je logeerkamer kunt verhuren, BlaBlaCar, waar je tegen betaling een lift aanbiedt, of bijvoorbeeld Mywheels, waar je je auto te huur aanbiedt als je ‘m zelf even niet nodig hebt.

De kracht van de crowd

Wat hebben al deze initiatieven gemeen? Ze zijn gebaseerd op het idee van de community: een groep mensen die een bepaalde waarde deelt. Vroeger was zo’n gemeenschap de basis van ieders sociale bestaan. Je werd geboren binnen een bepaalde gemeenschap, of je sloot je later aan, en samen deelde je de zorg voor elkaar. Na decennia van economische welvaart, waarin gemeenschappen minder hecht werden en mensen individualistischer, zijn communities in deze crisistijd weer populair. Want wanneer er minder te besteden is, zijn we meer afhankelijk van elkaar. En dan is het best fijn om een gevoel van ‘samen’ te ontwikkelen. Terwijl het basisprincipe van de gemeenschap al eeuwenlang bestaat, openen community-initiatieven als GeenSchool en Durftevragen telkens weer vele ogen. Door gebruik te maken van de crowd kun je verrassend veel moois bereiken. Wanneer je een vraag open en zonder verwachtingen stelt, geef je mensen de gelegenheid mee te denken of te helpen op basis van sociale overwaarde. Alleen wie zin, tijd en energie heeft kan iets geven. Vragen kan altijd. Sterker nog, door niet te vragen, ontneem je de ander de mogelijkheid om te geven.

ill 2 hfdart creatief door de crisisDus de volgende keer dat je een plan of een wens hebt, maar niet de middelen om die te realiseren, denk dan eens aan de crowd. Zie de school als middelpunt in een grote community: je collega’s, de leerlingen, hun ouders, grootouders, broers en zussen. Oud-leerlingen, buurtbewoners en bedrijven. De gemeente, andere scholen, je bestuur. En niet te vergeten de (facebook) netwerken van al die mensen. Honderden, of misschien zelfs duizenden mensen die zich betrokken voelen bij jouw school en die je graag zullen helpen, als ze kunnen. Wees creatief in de manier waarop je je vraag stelt, en maak optimaal gebruik van andermans talenten. Daar doe je niet alleen jezelf een plezier mee, maar ook degenen die jou helpen. Als je het zo benadert, en durft te vragen, zal je merken dat ja krijgen helemaal niet zo moeilijk is.

 

Tekst: Amber Passtoors, GeenSchool 
Illustraties: Mireille Schaap

 







thema

CREATIEF DOOR DE CRISIS

les idee

Goedkoop kunst maken

voor de hele school
deel deze pagina